---o0o---
Chú thích
- S: nguyên tác tiếng Sanskrit của mục từ dạng La-tinh hóa
- P: nguyên tác tiếng Pàli của mục từ dạng La-tinh hóa
- A: tiếng Anh
- H: tiếng Hán
- Ph: tiếng Pháp
- T: tên mục từ bằng tiếng Tây Tạng dạng La-tinh hóa.
- Hâ: các hình thức phiên âm tiếng Việt khác nhau của một mục từ.
- Hd: các hình thức dịch nghĩa khác nhau của một mục từ.
- Td: tân dịch.
- Cd: cựu dịch.
- Đl: đối lại
- x: xem
- Đn: đồng nghĩa.
- Vd: ví dụ
- Gđ: cách gọi đầy đủ của một mục từ.
- Gt: cách gọi giản lược hay vắn tắt của một mục từ.
- Cg: hình thức đồng nghĩa hay tên gọi khác của một mục từ.
- Tên khoa học: tên gọi theo khoa học của một mục từ.
- k. ng.: khẩu ngữ
- X.: xem.
- CĐTĐL: Cảnh Đức Truyền Đăng lục
- CTTNL: Cổ tôn túc ngữ lục
- ĐQMT: Đại quang minh tạng
- DTNL: Duy Tắc ngữ lục
- GTPĐL: Gia Thái Phổ Đăng lục
- HĐNL: Hư Đường ngữ lục
- HSLNMDT: Hám Sơn Lão Nhân Mộng Du tập
- KTTQTĐL: Kiến trung tịnh quốc tục đăng lục
- LĐHY: Liên Đăng Hội Yếu
- LSPGĐT: Lịch Sử Phật Giáo Đàng Trong
- MANL: Mật Am ngữ lục
- MBTL: Minh Bản Tạp lục
- MGNL: Minh Giác ngữ lục
- NĐHN: Ngũ Đăng Hội Nguyên
- NGCTT: Ngũ Gia Chính Tông Tán
- NHQL: Nguyên Hiền quảng lục
- NLNL: Nguyên Lai ngữ lục
- NTNL: Như Tịnh ngữ lục
- PDNL: Pháp Diễn ngữ lục
- PDNL: Phần Dương ngữ lục
- PKNL: Phạm Kỳ ngữ lục
- PQĐTĐ: Phật Quang Đại Từ Điển
- TBCTT: Tăng Bảo Chính Tục truyện
- TLTBT: Thiền Lâm Tăng Bảo truyện.
- ThQST: Thiền Quan Sách Tiến
- TĐT: Tổ Đường tập
- TCTT: Tống Cao Tăng truyện
- TTĐL: Tục Truyền Đăng lục
- ThMMBTSTL: Thiên Mục Minh Bản Thiền sư tạp lục
- VHVNTH 1989-1995: Văn hóa Việt Nam Tổng Hợp 1989-1995

---o0o---

----------------------------- Tam Tạng Pháp Số - Cs Lê Hồng Sơn -----------------------------
● 十度各有三行 (Thành Duy Thức Luận)
Độ là vượt qua. Vì mười độ này, mỗi độ đều có ba thứ hạnh môn thù thắng. Bồ Tát tu hành pháp này thì có khả năng lợi mình, lợi người khác, độ các chúng sanh lìa xa bờ sanh tử bên này, vượt qua dòng sông phiền não ở giữa, đến bờ Niết Bàn bên kia, cùng lên Bồ Đề Vô Thượng.
Một, Thí Độ Tam Hành. Bố Thí có ba thứ:
01) Tài Thí là lấy của cải của mình đem cho người khác để họ được an vui.
02) Pháp Thí là vì chúng sanh diễn thuyết Phật Pháp để họ được mở mang, hiểu biết.
03) Vô Úy Thí là nếu chúng sanh không có tâm sát hại thì không có gì làm cho họ sợ hãi. Đó là ba hành của Độ Bố Thí.
Hai, Thi Độ Tam Hành. Tiếng Phạn là Thi, gọi đủ là Thi La, tiếng Hoa là Thanh lương, còn gọi là Giới. Giới độ này có ba thứ:
01) Nhiếp Luật Nghi Giới là giữ gìn giới luật của Phật, có đầy đủ oai nghi.
02) Nhiếp Thiện Pháp Giới là pháp lành do thân, miệng, ý làm ra đều được giữ gìn.
03) Nhiêu Ích Hữu Tình Giới là dùng tâm từ bi, hỉ xả đem an vui cho chúng sanh và trừ hết khổ đau của chúng sanh, lợi ích bình đẳng. Đó là ba hành của Độ Thi La.
Ba, Nhẫn Độ Tam Hành. Nhẫn độ này có ba thứ:
01) Nại Oán Hại Nhẫn là nếu gặp oán, ghét, độc hại thì an nhiên chịu đựng, không dụng tâm trả thù.
02) An Thọ Khổ Nhẫn là nếu gặp lửa, nước, dao, gậy, khổ đau do những thứ ấy bức bách thì điềm nhiên chịu đựng.
03) Đế Sát Pháp Nhẫn là quan sát thật kỹ các pháp, thể tánh của chúng hư ảo (không thật, giả dối). mà vốn không sanh, diệt thì an nhiên chấp nhận. Đó là ba hành của Nhẫn Độ.
Bốn, Tiến Độ Tam Hành. Tinh Tấn này có ba thứ:
01) Bị Giáp Tinh Tấn là phát đại tâm thệ nguyện, tu tập các thắng hạnh (áo giáp Tinh Tấn).
02) Nhiếp Thiện Tinh Tấn là tu hạnh phương tiện, tiến thẳng vô thượng Bồ Đề.
03) Lợi Lạc Tinh Tấn là siêng năng giáo hóa chúng sanh đều tu tập theo đạo pháp. Đó là ba hành của Tinh Tấn Độ.
Năm, Thiền Độ Tam Hành. Tiếng Phạn là Thiền, gọi đủ là Thiền Na, tiếng Hoa là Tĩnh Lự. Thiền độ này có ba thứ:
01) An trụ tĩnh lự là loạn tưởng không nổi lên, đi sâu vô Thiền Định.
02) Dẫn phát tĩnh lự là trí huệ hiện ra, sanh các công đức.
03) Biện sự tĩnh lự là công hạnh viên thành đem đến lợi ích cho chúng sanh. Đó là ba hành của Thiền Độ.
Sáu, Huệ Độ Tam Hành. Huệ độ này có ba thứ:
01) Sanh Không Vô Phân Biệt Huệ là soi xét bình đẳng.
02) Pháp Không Vô Phân Biệt Huệ là soi xét bình đẳng pháp chân đế, ngộ được tánh vốn không.
03) Câu Không Vô Phân Biệt Huệ là soi tỏ hoàn toàn trung đạo, vượt lên trên hai không ở trước đều bình đẳng. Đó là ba hành của huệ độ.
Bảy, Phương Tiện Độ Tam Hành. Phương tiện độ này có ba thứ:
01) Tiến Thú Quả Hướng Phương Tiện là tu các công đức Hồi Hướng quả Phật.
02) Xảo Hộ Hữu Vô Phương Tiện là có khả năng khéo léo dung hợp lý của hai đế chân và tục.
03) Xả Tất Thọ Phương Tiện là cứu giúp chúng sanh mà hiểu thấu năng và sở đều không mà không lìa bỏ. Đó là ba hành của độ phương tiện.
Tám, Nguyện Độ Tam Hành. Nguyện độ này có ba thứ:
01) Mong Cầu Bồ Đề là mình phải mong cầu quả Phật.
02) Lợi Lạc Tha Nguyện là cứu độ tất cả chúng sanh.
03) Mong Muốn Giáo Hóa Hữu Tình và mong muốn tự lợi và lợi tha. Đó là ba hành của Nguyện Độ.
Chín, Lực Độ Tam Hành. Lực tức là công dụng của lực. Lực độ có ba hành:
01) Tư Trạch Lực là suy nghĩ, chọn lựa tất cả pháp lành mà được lực này.
02) Tu Tập Lực là tu hành, luyện tập hạnh nhiệm mầu, thù thắng mà chứng được lực này.
03) Biến Hóa Lực là lực dụng của Thần Thông, Hóa Độ Chúng Sanh. Đó là ba hành của Lực Độ.
Mười, Trí Độ Tam Hành. Trí độ này có ba thứ:
01) Vô Tướng Trí là quán sát, thấu hiểu các pháp, tánh vốn là không.
02) Thọ Dụng Pháp Lạc Trí là tu hành chứng được trí nhất thiết chủng, luôn tự thọ dụng được tự tại lớn.
03) Thành Thục Hữu Tình Trí là dạy bảo, đem lại lợi ích cho tất cả chúng sanh thành tựu đạo quả. Đó là ba hành của trí độ.
(Trí Nhất Thiết Chủng là biết tất cả đạo, biết tất cả loại, đó là trí của Phật).