---o0o---
Chú thích
- S: nguyên tác tiếng Sanskrit của mục từ dạng La-tinh hóa
- P: nguyên tác tiếng Pàli của mục từ dạng La-tinh hóa
- A: tiếng Anh
- H: tiếng Hán
- Ph: tiếng Pháp
- T: tên mục từ bằng tiếng Tây Tạng dạng La-tinh hóa.
- Hâ: các hình thức phiên âm tiếng Việt khác nhau của một mục từ.
- Hd: các hình thức dịch nghĩa khác nhau của một mục từ.
- Td: tân dịch.
- Cd: cựu dịch.
- Đl: đối lại
- x: xem
- Đn: đồng nghĩa.
- Vd: ví dụ
- Gđ: cách gọi đầy đủ của một mục từ.
- Gt: cách gọi giản lược hay vắn tắt của một mục từ.
- Cg: hình thức đồng nghĩa hay tên gọi khác của một mục từ.
- Tên khoa học: tên gọi theo khoa học của một mục từ.
- k. ng.: khẩu ngữ
- X.: xem.
- CĐTĐL: Cảnh Đức Truyền Đăng lục
- CTTNL: Cổ tôn túc ngữ lục
- ĐQMT: Đại quang minh tạng
- DTNL: Duy Tắc ngữ lục
- GTPĐL: Gia Thái Phổ Đăng lục
- HĐNL: Hư Đường ngữ lục
- HSLNMDT: Hám Sơn Lão Nhân Mộng Du tập
- KTTQTĐL: Kiến trung tịnh quốc tục đăng lục
- LĐHY: Liên Đăng Hội Yếu
- LSPGĐT: Lịch Sử Phật Giáo Đàng Trong
- MANL: Mật Am ngữ lục
- MBTL: Minh Bản Tạp lục
- MGNL: Minh Giác ngữ lục
- NĐHN: Ngũ Đăng Hội Nguyên
- NGCTT: Ngũ Gia Chính Tông Tán
- NHQL: Nguyên Hiền quảng lục
- NLNL: Nguyên Lai ngữ lục
- NTNL: Như Tịnh ngữ lục
- PDNL: Pháp Diễn ngữ lục
- PDNL: Phần Dương ngữ lục
- PKNL: Phạm Kỳ ngữ lục
- PQĐTĐ: Phật Quang Đại Từ Điển
- TBCTT: Tăng Bảo Chính Tục truyện
- TLTBT: Thiền Lâm Tăng Bảo truyện.
- ThQST: Thiền Quan Sách Tiến
- TĐT: Tổ Đường tập
- TCTT: Tống Cao Tăng truyện
- TTĐL: Tục Truyền Đăng lục
- ThMMBTSTL: Thiên Mục Minh Bản Thiền sư tạp lục
- VHVNTH 1989-1995: Văn hóa Việt Nam Tổng Hợp 1989-1995

---o0o---

----------------------------- Tam Tạng Pháp Số - Cs Lê Hồng Sơn -----------------------------
● 八勝處 (Thiền Ba La Mật)
Bát Thắng Xứ là sau khi tu bát bối xả, quán tâm thuần thục, từ từ tự tại; hoặc nhơ hoặc sạch tuỳ ý phá bỏ. Thiền Ba La Mật nói: Bắt đầu vị Thắng Xứ thứ hai ở Sơ Thiền. Vị Thắng Xứ thứ ba, thứ tư ở Nhị Thiền. Vị Thắng Xứ từ thứ năm đến thứ tám ở Tứ Thiền. Tam Thiền không lập Thắng Xứ là vì trời Tam Thiền nhiều vui, tâm chậm chạp, nên không lập.
Một, Nội Hữu Sắc Tướng, Ngoại Quán Sắc Thiểu, Nhược Hảo Nhược Xú, Thị Danh Thắng Tri Thắng Kiến. Người tu Hành Trước quán sát tướng trạng của sắc thân mình rêu rã bất tịnh, không thể yêu thích được. Chuyên tâm Thiền Định, tưởng tượng đến khi thịt da tan rã, chỉ còn đống xương trắng tám màu, nên nói: Trong có sắc tướng. Lại công phu chưa tăng trưởng, nếu quán sắc nhiều, e khó giữ vững, nên quán sắc ít. Đó là quán bản thân bất tịnh, cũng là quán thân người được yêu thích cũng bất tịnh, nên gọi là quán sắc bên ngoài ít. Hoặc tốt hoặc xấu là quán các sắc ở ngoài, do quả báo của nghiệp lành nên gọi là tốt; quả báo của nghiệp ác nên gọi là xấu. Hoặc khi cột tâm một chỗ quán sắc ở trong dục giới hay sanh tham muốn thì đó là Tịnh Sắc, gọi là tốt, hay sanh giận dữ thì đó là sắc bất tịnh, gọi là xấu. Thắng Tri Thắng Kiến là quán tâm thuần thục, ở trong sắc tốt, tâm không tham ái; ở trong sắc xấu, tâm không giận dữ.
(Ánh sáng của tám sắc là màu trắng của đất, màu trong xanh của nước, màu trong trẻo của lửa, màu trong sạch của gió, màu núi kim tinh của sắc xanh, màu hoa chiêm bặc của sắc vàng, màu ráng buổi sáng mùa xuân của sắc đỏ, màu tuyết ngọc hà của sắc trắng).
Hai, Nội Hữu Sắc Tướng, Ngoại Quán Sắc Đa, Nhược Hảo Nhược Xú, Thị Danh Thắng Tri Thắng Kiến. Người tu Hành Trước quán tướng trạng của sắc thân mình, rêu rã bất tịnh không thể yêu thích, chuyên tâm Thiền Định, lại tưởng tượng da thịt tan rã, chỉ thấy bộ xương trắng tám màu; nên gọi là sắc tướng bên trong. Đã quán sát sắc tướng bên trong thuần thục, thì quán sắc ở ngoài, tuy nhiều, cũng không trở ngại gì. Đó gọi là quán sát kỹ lưỡng một tử thi, cho đến mười, 100, 1000 … tử thi. Nếu khi quán sát một tử thi sưng phù lên, thì sẽ thấy tất cả cái khác cũng đều phù trương lên, cho đến lúc hư hoại tan rã, máu mủ chảy ra, thì cũng thấy những cái khác như vậy; nên gọi là quán sát sắc bên ngoài nhiều. Hoặc tốt hoặc xấu là quán sát các sắc bên ngoài, quả báo của nghiệp lành gọi là tốt; quả bảo của nghiệp ác gọi là xấu. Hoặc cột tâm vào một chỗ, quán sắc ở trong dục giới, hay sanh ham muốn thì đó là Tịnh Sắc, gọi là tốt; hay sanh giận dữ thì đó là sắc bất tịnh, gọi là xấu. Thắng Tri Thắng Kiến là quán tâm thuần thục, ở trong sắc đẹp, tâm không ham muốn; ở trong sắc xấu, tâm không giận dữ.
Ba, Nội Vô Sắc Tướng, Ngoại Quán Sắc Thiểu, Nhược Hảo Nhược Xú, Thị Danh Thắng Tri Thắng Kiến. Người tu hành vào Tam Thiền đã Diệt Tướng sắc trong tâm, nên gọi là nội vô sắc tướng. Hay vì pháp quán chưa tăng trưởng, nếu quán sắc nhiều, e khó duy trì, nên quán sắc ít. Đó là quán sát cái bất tịnh của thân mình, cũng là quán cái bất tịnh của người mình thương yêu, nên gọi là quán sắc bên ngoài ít. Nhược Hảo Nhược Xú là quán sắc bên ngoài, quả báo của nghiệp lành nên gọi là tốt; quả báo của nghiệp ác nên gọi là xấu. Hoặc cột tâm vào một chỗ, quán sắc ở trong cõi dục, hay sanh ham muốn thì đó là Tịnh Sắc, gọi là tốt; hay sanh giận dữ thì đó là sắc bất tịnh, gọi là xấu. Thắng Tri Thắng Kiến là quán tâm thuần thục, ở trong sắc đẹp, tâm không ham thích; ở trong sắc xấu, tâm không giận dữ.
Bốn, Nội Vô Sắc Tướng, Ngoại Quán Sắc Đa, Nhược Hảo Nhược Xú, Thị Danh Thắng Tri Thắng Kiến. Người tu hành vào Nhị Thiền đã diệt sắc tướng trong thân, nên gọi là nội vô sắc tướng. Quán sắc tướng trong thân đã không có, thì quán sắc tướng ở ngoài, tuy nhiều, cũng không trở ngại. Đó gọi là quán kỹ lưỡng một tử thi cho đến ngàn, vạn tử thi. Nếu một tử thi sình lên thì thấy tất cả đều sình lên cho đến thịt da tan rã cũng lại như vậy. Hoặc tốt hoặc xấu là quán các sắc ở ngoài, quả báo của nghiệp lành gọi là tốt, quả báo của nghiệp ác gọi là xấu. Hoặc khi cột tâm vào một chỗ, quán sắc trong cõi dục, hay sanh ham muốn thì đó là Tịnh Sắc gọi là tốt; hay sanh giận dữ thì đó là sắc bất tịnh gọi là xấu. Thắng Tri Thắng Kiến là quán tâm thuần thục, ở trong sắc tốt, tâm không ham thích; ở trong sắc xấu, tâm không sân hận. Vì người tu hành khó phá được phiền não ở cõi dục, nên ở trong đệ Nhị Thiền, tu lại Thắng Xứ thứ ba và thứ bốn, để diệt trừ phiền não ở cõi dục không cho sót lại, cũng làm cho tu quán tăng tiến, vững chắc không mất, công phu có chuyển biến tốt đẹp.
Năm, Thanh Thắng Xứ. Người tu Hành Quán sắc xanh rạng rỡ hơn cả bối xả. Trong tám sắc ánh sáng, thấy được tướng sắc màu xanh, mà không khởi lên ái nhiễm, nên gọi là Thắng Xứ.
Sáu, Hoàng Thắng Xứ. Người tu Hành Quán sắc vàng rạng rỡ hơn cả bối xả. Trong tám sắc ánh sáng, thấy được tướng sắc màu vàng, mà không khởi lên ái nhiễm, nên gọi là Thắng Xứ.
Bảy, Xích Thắng Xứ. Người tu hành quán sắc đỏ rạng rỡ hơn cả bối xả. Trong tám sắc của ánh sáng, thấy được sắc tướng màu đỏ, mà không khởi lên ái nhiễm, nên gọi là Thắng Xứ.
Tám, Bạch Thắng Xứ. Người tu Hành Quán sắc trắng rạng rỡ hơn cả bối xả. Trong tám sắc của ánh sáng, thấy được tưởng sắc đỏ, mà không khởi lên ái nhiễm, nên gọi là Thắng Xứ.