---o0o---
Chú thích
- S: nguyên tác tiếng Sanskrit của mục từ dạng La-tinh hóa
- P: nguyên tác tiếng Pàli của mục từ dạng La-tinh hóa
- A: tiếng Anh
- H: tiếng Hán
- Ph: tiếng Pháp
- T: tên mục từ bằng tiếng Tây Tạng dạng La-tinh hóa.
- Hâ: các hình thức phiên âm tiếng Việt khác nhau của một mục từ.
- Hd: các hình thức dịch nghĩa khác nhau của một mục từ.
- Td: tân dịch.
- Cd: cựu dịch.
- Đl: đối lại
- x: xem
- Đn: đồng nghĩa.
- Vd: ví dụ
- Gđ: cách gọi đầy đủ của một mục từ.
- Gt: cách gọi giản lược hay vắn tắt của một mục từ.
- Cg: hình thức đồng nghĩa hay tên gọi khác của một mục từ.
- Tên khoa học: tên gọi theo khoa học của một mục từ.
- k. ng.: khẩu ngữ
- X.: xem.
- CĐTĐL: Cảnh Đức Truyền Đăng lục
- CTTNL: Cổ tôn túc ngữ lục
- ĐQMT: Đại quang minh tạng
- DTNL: Duy Tắc ngữ lục
- GTPĐL: Gia Thái Phổ Đăng lục
- HĐNL: Hư Đường ngữ lục
- HSLNMDT: Hám Sơn Lão Nhân Mộng Du tập
- KTTQTĐL: Kiến trung tịnh quốc tục đăng lục
- LĐHY: Liên Đăng Hội Yếu
- LSPGĐT: Lịch Sử Phật Giáo Đàng Trong
- MANL: Mật Am ngữ lục
- MBTL: Minh Bản Tạp lục
- MGNL: Minh Giác ngữ lục
- NĐHN: Ngũ Đăng Hội Nguyên
- NGCTT: Ngũ Gia Chính Tông Tán
- NHQL: Nguyên Hiền quảng lục
- NLNL: Nguyên Lai ngữ lục
- NTNL: Như Tịnh ngữ lục
- PDNL: Pháp Diễn ngữ lục
- PDNL: Phần Dương ngữ lục
- PKNL: Phạm Kỳ ngữ lục
- PQĐTĐ: Phật Quang Đại Từ Điển
- TBCTT: Tăng Bảo Chính Tục truyện
- TLTBT: Thiền Lâm Tăng Bảo truyện.
- ThQST: Thiền Quan Sách Tiến
- TĐT: Tổ Đường tập
- TCTT: Tống Cao Tăng truyện
- TTĐL: Tục Truyền Đăng lục
- ThMMBTSTL: Thiên Mục Minh Bản Thiền sư tạp lục
- VHVNTH 1989-1995: Văn hóa Việt Nam Tổng Hợp 1989-1995

---o0o---

----------------------------- Pháp Số Căn Bản - Cs Hạnh Cơ -----------------------------
● Chín Phép Quán Tưởng Trên Thi Thể. Cửu Tưởng Quán là phép quán tưởng về chín tướng trạng, hay chín giai đoạn tàn hoại của thân thể con người sau khi chết; vì vậy nó cũng được gọi là “Cửu Tướng Quán”. Đây là một trong các phép quán tưởng về bất tịnh mà người tu học thực tập để diệt trừ các vọng tưởng tham dục và đạt được an lạc, giải thoát. Cả chín phép quán tưởng đều tập trung vào thân thể của con người sau khi chết. Hành giả có thể quán tưởng ngay chính thân thể của mình, của thân nhân mình, hay của bất cứ một người nào khác. Tốt nhất là nên quán tưởng thi thể ấy đang nằm nơi đồng trống, từng bước tuần tự như các liệt kê ở sau đây:
* Phật Quang Đại Tự Điển liệt kê:
1. Quán tử thi trở nên bầm xanh;
2. Quán tử thi bị rữa, máu mủ rịn ra từ chín lỗ;
3. Quán tử thi sinh giòi tửa, bị chim thú ăn thịt;
4. Quán tử thi sình chương lên;
5. Quán máu mủ từ tử thi chảy ra lênh láng trên mặt đất;
6. Quán tưởng da thịt bầy nhầy, rữa nát;
7. Quán tưởng da thịt tiêu hết, chỉ còn xương gân vương vãi;
8. Quán tưởng tử thi bị thiêu đốt thành tro bụi;
9. Quán tưởng tử thi chỉ còn là một đống xương trắng tản mác.
* Tam Tạng Pháp Số ghi:
1. Quán tưởng tử thi sình chương lên;
2. Quán tưởng tử thi bầm xanh;
3. Quán tưởng tử thi da thịt bầy nhầy, đầu mình tay chân rã rời, phủ tạng rữa nát;
4. Quán tưởng tử thi, từ đầu đến chân, máu mủ chảy tràn lan;
5. Quán tưởng giòi mủ từ chín lỗ của thi thể tứa ra, da thịt nát bấy, vương vãi trên mặt đất, hôi thúi cùng cực;
6. Quán tưởng tử thi bị giòi bọ rúc rỉa, chim thú kéo đến mổ xé tơi bời;
7. Quán tưởng tử thi tan rã, gân đứt, xương lìa, đầu chân mỗi cái mỗi nơi;
8. Quán tưởng thi thể hoàn toàn tiêu hết da thịt, chỉ còn đống xương trắng phơi bày, rời rã;
9. Quán tưởng thi thể bị lửa thiêu đốt, cuối cùng chỉ còn tro bụi.
* Luận Đại Trí Độ ghi:
1. Quán tưởng thi thể sình chương;
2. Quán tưởng thi thể rã hoại;
3. Quán tưởng thịt máu tràn lan;
4. Quán tưởng mủ máu chảy khắp, rất là hôi thúi;
5. Quán tưởng thi thể xanh bầm;
6. Quán tưởng thi thể bị giòi trùng rúc ăn, chim thú mổ xé;
7. Quán tưởng gân xương đứt lìa, rời rạc mỗi thứ mỗi chỗ;
8. Quán tưởng thi thể bây giờ chỉ còn là xương trắng, vương vãi khắp nơi;
9. Quán tưởng thi thể bị lửa thiêu đốt, biến thành tro than.
* Sách Con Đường Chuyển Hóa (Kinh Bốn Lĩnh Vực Quán Niệm) của Nhất Hạnh ghi:
1. Xác chết sình lên, xanh lại, thối nát ra;
2. Xác chết bị các loài giòi bọ rúc rỉa, bị quạ, diều hâu, kên kên và chó sói rừng xé ăn;
3. Xác chết chỉ còn là một bộ xương dính ít thịt và máu;
4. Chỉ còn là một bộ xương, hết thịt nhưng còn dính máu;
5. Chỉ còn là một bộ xương, không còn dính máu, nhưng các đốt xương còn dính vào nhau;
6. Chỉ còn một đống xương rời rạc; nơi này là xương ống tay, nơi kia là xương ống chân, nơi nọ là đầu lâu... ;
7. Chỉ còn một đống xương trắng màu vỏ ốc;
8. Chỉ còn một mớ xương khô;
9. Xương đã mục, chỉ còn lại một mớ bụi.
Các liệt kê trên có chút ít khác biệt về thứ tự cũng như về các chi tiết. Do đó chúng ta thấy, tuy nói là “cửu tưởng quán”, thật sự, những đề mục quán tưởng không nhất thiết là có con số nhất định, có thể là 9, 10, hay nhiều hơn nữa; miễn là những đề mục ấy thuận theo một thứ tự hợp lí từ lúc bắt đầu cho đến lúc chấm dứt, cốt làm cho thấy rõ cái tính chất bất tịnh của thân xác con người. Một cách phổ thông, 9 phép quán tưởng ấy tuần tự như sau:
1. Quán tưởng để thấy thi thể trương phình lên.
2. Thấy thi thể đổi màu, trở thành xanh tím.
3. Thấy thi thể bắt đầu bị thối rữa.
4. Thấy máu, nước vàng... chảy ra.
5. Thấy từng mảnh thịt thối rã ra.
6. Thấy thi thể bị các loài chim, thú rứt rỉa.
7. Thấy đầu, mình, tay chân của thi thể rời ra.
8. Thấy xương trắng vương vãi lăn lóc trên đất.
9. Thấy xương thịt trở thành đất bụi, gió thổi bay đi, trở về với đất bụi.